Posłowie do PE chcą, aby kolejny unijny instrument zapobiegania kryzysom i reagowania umożliwiał lepsze przewidywanie kryzysów oraz skuteczniej wspierał odbudowę po ich zakończeniu.
W listopadzie 2026 r. Parlament Europejski przyjął stanowisko w sprawie kolejnej edycji (na lata 2028–2034) unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (UCPM). Jest to główne narzędzie UE służące wspieraniu państw dotkniętych klęskami żywiołowymi, takimi jak pożary lasów, powodzie czy trzęsienia ziemi, poprzez udostępnianie zasobów na zasadzie dobrowolności i ich wspólne pozyskiwanie.
Posłowie proponują zwiększenie finansowania UCPM do 12,42 mld euro w cenach bieżących (11 mld euro w cenach stałych z 2025 r.), w porównaniu z 10,68 mld euro zaproponowanymi przez Komisję. Proponują również podział środków w taki sposób, aby 40% przeznaczyć na ochronę ludności, 40% na reagowanie na zagrożenia zdrowia publicznego, a 20% pozostawić jako rezerwę na nieprzewidziane potrzeby.
Monitorowanie zagrożeń i przewidywanie sytuacji kryzysowych
Posłowie chcą wzmocnić działania mechanizmu w zakresie monitorowania zagrożeń i przewidywania sytuacji kryzysowych, tak aby instytucje UE i podmioty lokalne mogły się na nie przygotowywać, zamiast jedynie na nie reagować. Ma to być możliwe dzięki mapowaniu podatności na zagrożenia oraz długoterminowym prognozom klimatycznym.
Posłowie proponują ustanowienie specjalnych ram koordynacji współpracy cywilno-wojskowej w reagowaniu na sytuacje kryzysowe oraz przewidują wzmocnienie roli władz lokalnych i regionalnych. Chcą również, aby unijne możliwości w przestrzeni kosmicznej wykorzystywano w systemach wczesnego ostrzegania.
Wspólne działania UE
Posłowie uważają, że nowy program powinien wzmacniać wspólne zdolności reagowania kryzysowego (rescEU), między innymi poprzez utworzenie floty powietrznej przeznaczonej do gaszenia pożarów lasów, która ma być dostępna od 2028 r.
Proponują również ustanowienie ram gotowości do odbudowy, aby zapewnić państwom UE jasny podział kompetencji między poszczególnymi szczeblami administracji oraz odpowiednie zdolności do koordynowania procesu odbudowy.
Podkreślając znaczenie wolontariuszy, posłowie chcą zapewnić im odrębny status prawny, który zagwarantuje jasne zasady ubezpieczenia, uznawanie kwalifikacji oraz zwolnienia z ograniczeń związanych z obowiązkami zawodowymi.
Reagowanie na zagrożenia zdrowia publicznego
Nowy program ma również pomagać państwom UE w zwalczaniu poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia publicznego, na przykład poprzez tworzenie zapasów medycznych środków przeciwdziałania zagrożeniom (takich jak środki ochrony indywidualnej i substancje czynne stosowane w produktach farmaceutycznych) oraz rozwijanie systemów wczesnego ostrzegania.
Posłowie chcą rozszerzyć zakres unijnego wsparcia o współpracę transgraniczną między wyspecjalizowanymi ośrodkami opieki zdrowotnej, transgraniczne zespoły medyczne, zwiększanie zdolności systemów ochrony zdrowia do reagowania na nagły wzrost zapotrzebowania (np. poprzez analizę aktualnej dostępności miejsc na oddziałach intensywnej terapii), a także transport pacjentów między państwami członkowskimi w sytuacjach przeciążenia systemów opieki zdrowotnej.
Kolejne kroki
Stanowisko przyjęto stosunkiem głosów 424 do 105, przy 83 głosach wstrzymujących się. Parlament jest teraz gotowy do rozpoczęcia negocjacji z Radą nad ostatecznym kształtem przepisów.
Źródło: Parlament Europejski




