Polityka UE w zakresie transportu

Działania Unii Europejskiej w zakresie transportu koncentrują się na trzech obszarach: bezpiecznego transportu, zrównoważonego transportu oraz zintegrowanego systemu transportowego. Programy unijne mogą czasami się zazębiać, jednak każdy z nich może zostać przyporządkowany do jednego z tych celów.

Bezpieczny transport zmniejsza zagrożenia dla zdrowia i życia wynikające z działalności transportowej. Zrównoważony transport przycznynia się do długofalowego rozwoju regionów. Zintegrowany system transportowy skupia poszczególne rodzaje transportu oraz regiony w systemie europejskim oraz ułatwia osiąganie dwóch pierwszych celów.

Bezpieczny transport obejmuje bezpieczeństwo na drogach, zarówno pojazdów jak i pieszych, ochronę powietrza, portów oraz statków a także e-bezpieczeństwo.

W ramach zrównoważonego transportu podejmowane są zagadnienia transportu publicznego, paliw alternatywnych, zanieczyszczenia powstającego w związku z transportem w tym emisji dwutlenku węgla przez samochody oraz zmiany sposobów transportu.

Polityka zintegrowanego systemu transportowego dotyczy sieci trans-europejskich, „autostrad morskich”, wspólnego systemu i rynku kolejowego, łączenia form transportu, wspólnej europejskiej przestrzeni powietrznej, opłat za autostrady i inne elementy infrastuktury oraz Galileo, europejskiego systemu nawigacyjnego.

Dla każdego z wymienionych działów dostępne są odrębne informacje w ramach polityki transpoortowej.  


Działy polityki transportowej

 


Bezpieczeństwo powietrzne

Kwestia bezpieczeństwa powietrznego stała się wyjątkowo ważna po ataku terrorystycznym we wrześniu 2001. Komisja zaproponowała aby regulacje dotyczące bezpieczeństwa zostały wprowadzone na wszystkich lotniskach Unii Europejskiej, zarówno dla lotów krajowych jak i międzynarodowych. Planuje się także podjęcie środków mających na celu wzmocnienie drzwi do kabiny pilota oraz poprawę systemu nawigacji.

Strona Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego


 

Alternatywne paliwa

Wzrost wykorzystania biopaliw, gazu oraz wodoru.

Komisja zaproponowała aby do roku 2020 udział paliw alternatywnych w transporcie drogowym wyniósł 20%. W początkowym okresie największy udział powinny mieć biopaliwa, w perspektywie średniookresowej najważniejszy będzie gaz, natomiast w perspektywie długookresowej  pierwszeństwo należeć będzie do wodoru. W zakresie biopaliw projekt dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do zastosowania środków zwiększających udział tego paliwa w rynku. Komisja rekomenduje harmonizacje prawa i standardów dotyczących gazu oraz oraz podkreśła konieczność prowadzenia dalszych badań nad wykorzystaniem wodoru.

Alternatywne paliwa na stronach Komisji Europejskiej



Czysty transport miejski

 

Promocja czystego transportu miejskiego obejmuje inicjatywy wspierające miasta pionierskie, zwiększanie użytkowania ekologicznych pojazdów oraz takich form transportu publicznego, które są dostępne dla wszystkich obywateli, a także rozpowszechniania dobrych praktyk.

Czysty transport miejski na stronach Komisji Europejskiej

 

 

Emisja dwutlenku węgla ma zostać obniżona dzięki dobrowolnemu porozumieniu w ramach przemysłu motoryzacyjnego. Komisja ze swojej strony wdraża środki rynkowe oraz stara się poprawić dostęp konsumentów do informacji o energooszczędnych samochodach.

Emisja dwutlenku węgla przez samochody na stronach Komisji Europejskiej

 

 

Przyspieszenie rozwoju, rozmieszczenia i użycia Inteligentnych Zintegrowanych Systemów Bezpieczeństwa w celu zwiększenia bezpieczeństwa na drogach.

eBezpieczeństwo dotyczy wprowadzenia technologii poprawiających aktywne bezpieczeństwo, w szczególności zapobiegających wypadkom. Działania Komisji obejmują promowanie inteligentnych systemów bezpieczeństwa pojazdów, przyjęcie przepisów regulacyjnych i standaryzujących oraz usuwanie przeszkód społecznych i biznesowych w tym zakresie.

eBezpieczeństwo na stronach Komisji Europejskiej

 

Europejski system radionawigacji

Galileo składa się z 30 satelit oraz stacji naziemnych, które dostarczają informacje o pozycji użytkowników w wielu dziedzinach np transporcie ( pozycja pojazdów, szukanie trasy, kontrola prędkości, systemy nawigacji itp.), usługach publicznych (np. pomoc dla niepełnosprawnych lub osób starszych), wymiarze sprawiedzliwości oraz obsłudze celnej (odnajdowanie podejrzanych, kontrole graniczne), systemach szukania i ratownictwa oraz w dziedzinach związanych z turystyką (np odnajdowanie drogi na morzu lub w górach).

Galileo na stronach Komisji Europejskiej



Opłaty za użytkowanie elementów infrastruktury

 

Środki podjęte w zakresie wprowadzania opłat za użytkowanie elementów infrastuktury wskazują, iż podatki oraz opłaty powinny być zróżnicowane w zależności od poziomu emisji zanieczyszczeń, czasu podróży oraz powodowanych uszkodzeń. Opłaty i podatki pomagają w redukcji zatłoczenia na drogach i zanieczyszczenia, zmieniają udział poszczególnych form transportu w gospodarce oraz pomagają połączyć wzrost intensywności transportu ze wzrostem gospodarczym.

Opłaty za użytkowanie infrastuktury na stronach Komisji Europejskiej

 

Promocja zmian form transportu (intermodalności transportu) ma ułatwić przechodzenie z samochodowego transportu towarów na inne formy przewozu w celu redukcji zatłoczenia na drogach oraz poprawy stanu środowiska, czemu ma służyć program Marco Polo.

Współpraca między systemami oraz techniczna harmonizacja są niezbędne do stworzenia jednolitego, spójnego systemu, łączącego kolej oraz transport powietrzny, wprowadzającego ustandaryzowane oraz zharmonizowane jednostki ładunkowe, a także obejmującego inne inicjatywy.

 

Bezpieczeństwo pieszych ma ulec poprawie dzięki zaprojektowaniu przez producentów samochodów specjalnych masek przednich pojazdów, co ma zredukować obrażenia pieszych w przypadku kolizji. Według projektu dyrektywy od 1 października 2005 wszystkie typy pojazdów muszą spełniać wypracowane kryteria.

Bezpieczeństwo pieszych na stronach Komisji Europejskiej


 

Bezpieczeństwo portów i statków

W celu poprawy bezpieczeństwa portów i statków Komisja zaproponowała nowe regulacje przewidujące wprowadzenie ocen bezpieczeństwa, planów ochrony portów, nominacji osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo portów oraz wyznaczenie jednostki nadzorującej wszystkie podejmowane środki.

Bezpieczeństwo morskie na stronach Komisji Europejskiej


Zamówienia publiczne i partnerstwo publiczno – prywatne

Komisja Europejska opublikowała raport o wynikach konsultacji na temat zamówień publicznych oraz partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). PPP jest formą współpracy władz publicznych i podmiotów prywatnych działających w interesie ogólnym.

Konsultacje zapoczątkowane w kwietniu 2004 miały na celu ocenę czy występuje potrzeba ulepszenia prawa UE w tym zakresie. Większość respondentów wskazała potrzebę wyjaśnenia zasad zamówień publicznch dotyczących wyboru partnera prywatnego do PPP. Komisja planuje wydanie komunikatu w tej sprawie przed końcem 2005 r. Środki zmierzające do poprawy uczciwej konkurencji obejmują prawodawstwo, komunikaty interpretacyjne, inicjatywy poprawiające koordynacje działań krajowych oraz wymianę dobrych praktyk między państwami członkowskimi.

Zielona Księga o PPP


 

Integracja systemu kolejowego
Trzeci Pakiet Kolejowy (2007)

Mając na celu podnoszenie jakości systemu kolejowego w Europie Komisja zaproponowała otwarcie rynku usług przewozu pasażerskiego w 2010 roku.
3 marca 2004 Komisja przyjęła Trzeci Pakiet Kolejowy obejmujący środki rewitalizacji europejskich koleji. Pakiet zawiera komunikaty, cztery środki prawne oraz Dokument Roboczy oceniający wpływ stopniowego otwierania rynku dla międzynarodowych przewoźników. Celem tego pakietu poza dokończeniem integracji europejskiego obszaru kolejowego, jest poprawa praw pasażerów korzystających z usług przewoźników międzynarodowych, ustanowienie systemu ceryfikatów dla kierowców lokomotyw oraz poprawa jakości przewozu towarów.

Trzeci Pakiet Kolejowy na stronach Komisji Europejskiej 

 

Poprzez poprawę istniejących regulacji dotyczących eurowiniet Komisja ma na celu wprowadzenie europejskiego systemu poboru opłat, współdziałanie internetowego systemu pobierania opłat (e-tolls) oraz wykorzystnie zebranych w ten sposób środków na unowocześnianie sektora transportowego.

Opłaty drogowe na stronach Komisji Europejskiej



Bezpieczeństwo na drogach

 

W Programie Bezpieczeństwa na Drogach z 2003 roku Komisja wyznaczyła cel zmniejszenia o połowę wypadków śmiertelnych do 2010 r. poprzez zachęcanie do bardziej odpowiedzialnych zachowań na drodze, poprawę bezpieczeństwa pojazdów oraz unowocześnianie infrastuktury. Przewiduje on także harmonizację karania za przekroczenie prędkości, jazdę po spożyciu alkoholu oraz wprowadzenie inteligentnego systemu transportu i innych usług, co przyczyni się do zwiększenia efektywności i obniżenia kosztów przewozu ludzi i towarów we wszystkich formach transportu.

Bezpieczeństwo na drogach na stronach Komisji Europejskiej

Europejska Karta Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego 


 

Wspólna Przestrzeń Powietrzna

Integracja transportu powietrznego

Program Wspólnej Przestrzeni Powietrznej promujący bezpieczne i ekologiczne zachowania ma na celu także zachęcać do bardziej wydajnego użytkowania infrastruktury lotniczej poprzez wprowadzenie przepisów regulujących ustalanie planów lotów i opłat lotniskowych.

Wspólna Przestrzeń Powietrzna na stronach Komisji Europejskiej

 

W opublikowanej w 2001 roku Białej Księdze Polityki Transportowej Komisja zaproponowała plan działań mający doprowadzić do znacznej poprawy jakości i efektywności transportu w Europie.

Komisja proponuje ok. 60 środków z zakresu polityki transportowej Europy m.in:
• Promocja praw pasażerów. Komisja wkrótce zaproponuje wzmocnienie praw pasażerów podróżujących samolotami, włączając odszkodowania w przypadku opóźnień lotów lub odmowy wpuszczenia na pokład ze względu na zbyt dużą liczbę sprzedanych biletów. Następnym krokiem będzie rozszerzenie praw pasażerów na inne formy transportu, przede wszystkim kolej, transport morski oraz o tyle, o ile będzie możliwe - miejski transport publiczny.
• Poprawa bezpieczeństwa na drogach. Ponad 41000 osób zginęło na drogach w roku 2000. Komisja ma zamiar podjąć wszelkie środki aby zmniejszyć tą liczbę o połowę do 2010. Przedstawi ona propozycje dotyczące prawidłowego oznakowania czarnych punktów, zapobiegania zbyt długiemu czasowi prowadzenia pojazdów, harmonizacji karania za wykroczenia drogowe na poziomie europejskim oraz zwiększenia użycia nowoczesnych technologii w projektowaniu nowych, bezpiecznych pojazdów zapewniających ochronę pasażerów w przypadku kolizji.
• Bezpieczeństwo jako priorytet. Celem Komisji jest zagwarantowanie aby bezpieczeństwo było stawiane na pierwszym miejscu niezależnie od okoliczności. Obywatelom należy zapewnić najwyższy z możliwych poziom bezpieczeństwa, czemu mają służyć odpowiednie przepisy prawne oraz system kontroli i ewentualnego karania obejmujący wszystkie formy transportu.
• Zapobieganie zatłoczeniu na drogach. Jeżeli nie zostaną podjęte żadne działania Europie grozi „udar w centrum i paraliż na peryferiach”. Komisja pragnie zahamować obecny trend i zmiejszyć obciążenie transportu drogowego poprzez aktywną politykę promującą transport kolejowy, morski i śródlądowy a także łączenie różnych form transportu. W tym celu Komisja stworzy nowy program „Marco Polo” promujący transport intermodalny, który będzie dysponował budżetem około 30 milionów euro rocznie.
• Zrównoważona mobilność. Bardzo ważne jest aby transport w Europie był jak najbardziej zbieżny z ochroną środowiska. Jak dotąd Komisja zaproponowała szereg środków mających na celu rozwinięcie sprawiedliwego systemu opłat za użytkowanie części infrastruktury. System ten uwzględnia koszty zewnętrzne powstające podczas transportu, a także zachęca do korzystania z najbardziej ekologicznych form transportu, szczególnie na terenach wrażliwych takich jak Alpy i Pireneje. Tereny te powinny mieć także dostęp do dodatkowych funduszy na rozwijanie alternatywnych form transportu.
• Harmonizacja opodatkowania paliw dla transportu komercyjnego. Harmonizacja opodatkowania paliw dla transportu komercyjnego zredukuje wypaczenia w pozycji konkurencyjnej firm na zliberalizowanym rynku usług transportowych.
• Zapewnienie wysokiej jakości usług transportowych w Europie. Rowój transportu w Europie musi iść w parze z podwyższaniem jego jakości. Komisja rekomenduje przede wszystkim harmonizację warunków pracy, szczególnie w transporcie drogowym oraz utrzymanie wysokiej jakości usług publicznych. Dodatkowo, zgodnie z zasadą subsydiarności, Komisja pragnie zachęcić do stosowania najlepszych rozwiązań zapewniających wysoką jakośc miejskiego transportu publicznego, co pozwoli na najefektywniejsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury.
• Najważniejsze projekty infrastrukturalne. W kontekści budowy sieci trans-europejskich Komisja proponuje skoncentrować się na brakujących elementach (w szczególności trans-europejskich szybkich liniach kolejowych połączonych z lotniskami) oraz na infrastrukturze umożliwiającej rzeczywiste przesunięcie transportu towarów na kolej (w szczególności chodzi o linię kolejową o dużej przepustowości biegnącą przez Pireneje).
• Galileo, europejski system radionawigacyjny. Obecnie to Stany Zjednoczone i Rosja dysponują technologią radionawigacji satelitarnej. Nadszedł jednak czas aby zaoferować mieszkańcom Europy niezawodny system, który umożliwi m.in namierzanie pozycji pojazdów, telemedycynę i informacje geograficzne dla potrzeb rolnictwa. Komisja proponuje aby system Galileo rozpoczął funkcjonowanie w 2008 r.
• Zarządzanie procesami globalizacji. Zbyt często działania Europy na arenie międzynarodowej są nieskoordynowane lub wręcz nieodpowiedne, co negatywnie odbija się na ich efektywności. Biała Księga proponuje wzmocnienie pozycji Europy w organizacjach takich jak Międzynarodowa Organizacja Morska czy Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego co postawi kontynent w roli lidera dbającego o bezpieczeństwo i ochronę środowiska.

Pełen tekst Białej Księgi (w jęz. angielskim)