Polityka UE w zakresie edukacji

Na mocy art. 165 i 166 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, organy UE nie ingerują w systemy edukacji państw członkowskich, a jedynie wspierają rozwijanie kompetencji miękkich w obszarze kształcenia, skupiając się na koordynacji, uzupełnianiu i wspomaganiu działań państw UE. Według postanowień Traktatu, Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej przyjmują jedynie środki mające na celu zachęcić do rozwoju edukacji wysokiej jakości i nie przyjmują aktów nakładających obowiązki prawne na państwa członkowskie.

W celu promocji rozwoju systemu edukacji, UE uruchomiła szereg inicjatyw. Jednym z głównych filarów unijnej polityki edukacyjnej jest program Erasmus+, który finansuje projekty w zakresie kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu. Oferuje on wsparcie finansowe w trzech obszarach działań:
• mobilność edukacyjna,
• współpraca i partnerstwo na rzecz innowacji i dobrych praktyk
• wsparcie refom w systemie edukacyjnym.
Erasmus+ został podzielony na kilka sektorów odpowiadających różnym etapom kształcenia - od edukacji szkolnej i kształcenia zawodowego po szkolnictwo wyższe i edukację dorosłych.

Europejski Fundusz Społeczny

Środki na edukację i szkolenia zapewnia również Europejski Fundusz Społeczny, który w latach 2014-2020 jest zarządzany w Polsce na szczeblu wojewódzkim. Fundusz ten finansuje inicjatywy na rzecz poprawy jakości kształcenia i szkolenia, umożliwiając jednocześnie osobom młodym zdobycie wykształcenia i umiejętności zwiększających ich konkurencyjność na rynku pracy.

Uczenie się przez całe życie

W dobie cyfryzacji i nowych technologii ludzie nie mogą przez całe życie zawodowe polegać wyłącznie na umiejętnościach nabytych w szkole. Dlatego UE promuje możliwość zmiany ścieżki kariery oraz elastyczność w przekwalifikowaniu się na szybko zmieniającym się rynku pracy poprzez program Uczenie się przez całe życie (Life Long Learning) finansowany z EFS. Ma on na celu rozwój kształcenia ustawicznego i adresowany jest głównie do osób pragnących podnieść swoje kwalifikacje i dostosować je do potrzeb rynku pracy.

ET2020

Ramy współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia do 2020 r. zostały zawarte w konkluzjach Rady z dnia 12 maja 2009 roku pod nazwą „ET 2020”. Określają one strategiczny zakres współpracy europejskiej w dziedzinie edukacji w oparciu o 4 cele:

  • urzeczywistnienie uczenia się przez całe życie i mobilności edukacyjnej,
  • poprawienie jakości oraz skuteczności kształcenia i szkolenia,
  • promowanie równości, spójności społecznej i aktywności obywatelskiej,
  • zwiększanie kreatywności i innowacyjności na wszystkich poziomach kształcenia i szkolenia.

Ponadto określono siedem punktów odniesienia, wyznaczających uśrednione europejskie cele liczbowe, których poziom powinien zostać osiągnięty w UE do roku 2020r.

  1. odsetek młodzieży przedwcześnie kończącej naukę powinien być mniejszy niż 10%,
  2. odsetek 30-34-latków z wykształceniem wyższym powinien wynosić co najmniej 40%,
  3. co najmniej 95% dzieci pomiędzy 4. rokiem życia a wiekiem rozpoczęcia obowiązkowej nauki w szkole powinno uczestniczyć w edukacji przedszkolnej,
  4. odsetek 15-latków z niskimi osiągnięciami w czytaniu, matematyce i naukach przyrodniczych powinien być niższy niż 15%,
  5. co najmniej 15% dorosłych powinno uczestniczyć w kształceniu lub szkoleniu 
  6. w zakresie mobilności edukacyjnej:

A).co najmniej 20% osób kończących studia wyższe w UE powinno mieć za sobą okres nauki lub szkolenia za granicą związany ze studiami wyższymi (w tym praktyki zawodowe), odpowiadający co najmniej 15 punktom ECTS lub trwający co najmniej trzy miesiące,

B) co najmniej 6% osób w wieku 18-34 lat posiadających kwalifikacje w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego powinno mieć za sobą okres nauki lub szkolenia za granicą związany z kształceniem i szkoleniem zawodowym (w tym z praktykami zawodowymi), trwający co najmniej dwa tygodnie 

7. Wskaźnik zatrudnienia absolwentów szkół w wieku 20-34 lat, którzy ukończyli kształcenie lub szkolenie co najwyżej 3 lata przed rokiem odniesienia powinien wynosić co najmniej 82%

Należy przy tym zaznaczyć, iż państwa członkowskie mogą ustalać własne poziomy odniesienia odpowiadające sytuacji w zakresie edukacji w poszczególnych krajach. Trwają prace w UE nad określeniem ósmego poziomu odniesienia dotyczącego pożądanego na rok 2020 i jednocześnie mierzalnego poziomu kompetencji w zakresie języków obcych.

Punkt dotyczący ograniczenia liczby uczniów przedwcześnie kończących edukację do poziomu poniżej 10 % jest również jednym z celów unijnej strategii wzrostu Europa 2020. Drugim celem w zakresie edukacji określonym przez strategię jest podniesienie odsetka osób w wieku 30-34 lat z wykształceniem wyższym do co najmniej 40%.

Otwarta metoda koordynacji

Zgodnie z postanowieniami Traktatu o funkcjonowaniu UE, to państwa członkowskie decydują o rozwoju systemów edukacji, a organy unijne mogą jedynie wspomagać je w celu osiągnięcia wspólnych celów. Wspomaganie to odbywa się za pomocą Otwartej Metody Koordynacji, która opiera się na dobrowolnej współpracy państw członkowskich. Organy unijne, najczęściej Komisja Europejska, pełnią jedynie rolę koordynatora zbierającego i analizującego informacje od poszczególnych krajów oraz stwarzają platformy dla wymiany doświadczeń. Dzięki tej metodzie, która opiera się głównie na wskaźnikach i wyznacznikach na kolejne lata, państwa członkowskie mają jasno określone cele do zrealizowania względem pozostałych krajów UE.

Istotnymi instrumentami w udoskonalaniu edukacji są: wdrażanie nowych technologii w dziedzinie edukacji, nauczanie przedsiębiorczości oraz uczenie się przez całe życie. Unia Europejska kładzie również duży nacisk na współpracę międzynarodową instytucji edukacyjnych - zarówno wewnętrzną, jak i z krajami spoza Wspólnoty. Priorytetem stało się również promowanie Europy jako atrakcyjnego miejsca do podjęcia studiów dla młodych ludzi z innych krajów świata.

Źródło: www.europa.eu i BIWW