Biuro Wielkopolski w Brukseli Klub Wielkopolan w Brukseli

ROLNICTWO

77% terytorium UE, to właśnie obszary wiejskie: 47% to tereny rolne, a 30% – lasy. W UE żyje około 12 mln rolników, a obszar rolnictwa i produkcji żywności generują łącznie 6% europejskiego PKB, co odpowiada 15 mln przedsiębiorstw i 46 mln miejsc pracy. W przeważającej części rolnicy prowadzą rodzinne gospodarstwa, które są przekazywane z pokolenia na pokolenie. Z tego względu, średnia wielkość gospodarstwa w Europie to zaledwie 15 ha, zdecydowanie mniej niż np. w USA, gdzie średnia wielkość wynosi około 180 ha przy ponad 5-krotnie niższej liczbie rolników.

W celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego i sprostania wszelkim wyzwaniom w 1957 r. ustanowiono Wspólną politykę rolną. Jako jedna z najstarszych polityk, podlegała wielu reformom, jednakże niezmiennie opiera się na partnerstwie między sektorem rolnym i społeczeństwem. WPR dba przede wszystkim o to, by konsumentom oferowana była żywność po przystępnych cenach, a rolnicy mieli zagwarantowane godziwe zarobki. Nie mniej ważna jest jednoczesna ochrona środowiska, tym samym od rolników wymaga się, aby dbali o krajobraz naturalny, pomagali przeciwdziałać zmianom klimatu i zachowywali różnorodność biologiczną w rolnictwie.

Podstawę prawną WPR stanowią art. 38–44 Traktatu o funkcjonowaniu UE. Artykuł 39 Traktatu określa szczegółowe cele WPR, zarówno gospodarcze jak i społeczne, które ze względu na ich pojemne sformułowanie praktycznie nie zmieniły się od chwili podpisania traktatu rzymskiego. Do 2010 roku decyzje w zakresie WPR były podejmowane w ramach procedury konsultacji (przedstawiała się następująco: wniosek Komisji - opinia Parlamentu Europejskiego i ewentualnie Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego - decyzja Rady podjęta kwalifikowaną większością głosów). Od momentu wprowadzenia Traktatu z Lizbony (art. 42 akapit pierwszy i art. 43 ust. 2) stosowana jest procedura współdecyzji, co pozwala Parlamentowi Europejskiemu silniej wpływać na dziedzinę rolnictwa, jednakże Traktat zakłada również wyjątki od zwykłej procedury. Niemniej należy zaznaczyć, że obszar rolnictwa jest tzw. kompetencją dzieloną. Oznacza to, że zarówno UE, jak i państwa członkowskie mogą przyjmować akty prawne obowiązujące w dziedzinie rolnictwa. Działania państw członkowskich mogą jednak dotyczyć tylko zakresu, w jakim UE nie wykonała lub postanowiła zaprzestać wykonywania swojej kompetencji.

Od 2007 roku finansowanie WPR odbywa się za pomocą dwóch oddzielnych funduszy: Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, który służy finansowaniu instrumentów rynkowych i płatności bezpośrednich oraz Europejskiego Funduszu Rolniczego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, wspierającego programy rozwoju wsi. Na WPR w latach 70. przeznaczało się ponad 80% budżetu UE, co stanowiło przedmiot ostrej krytyki. Wydatki na tę politykę systematycznie maleją, nie mniej finansowanie WPR absorbuje wciąż około 40% budżetu UE. Wynika to z faktu, że rolnictwo to jedyny sektor, który jest finansowany w całości z budżetu UE, tym samym wydatki z budżetu UE zastępują wydatki z budżetów państw członkowskich. Wydatki w ramach WPR na rozwój obszarów wiejskich pokrywane są wspólnie przez UE i państwa członkowskie.

Wydatki z funduszy EFRG i EFRROW podlegają finansowaniu z budżetu Unii wyłącznie, jeżeli zostały dokonane przez akredytowane agencje płatnicze, wyznaczone przez państwa członkowskie. W Polsce status akredytowanej agencji płatniczej UE posiadają Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Agencja Rynku Rolnego.

W Polsce środki z EFRROW są dostępne w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020. PROW jest instrumentem realizacji polityki Unii Europejskiej w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, który ma na celu przede wszystkim: poprawę konkurencyjności sektora rolnego przy uwzględnieniu potrzeby ochrony środowiska, dalszą restrukturyzację i modernizację gospodarstw rolnych oraz rozwój przetwórstwa rolno-spożywczego. Na realizację PROW na lata 2014-2020 zostanie przeznaczone 4,9 mld euro z krajowych środków publicznych, natomiast z UE otrzymamy 8,6 mld euro, co łącznie daje kwotę 13,5 mld euro.

Istotnym problemem jest fakt, iż młodzi ludzie nie uznają rolnictwa jako atrakcyjnego zajęcia. Według statystyk 4,5 mln rolników w Europie ma ponad 65 lat, a tylko 6 proc. – mniej niż 35 lat. Z tego względu, działania WPR ukierunkowane są również na pomoc młodym osobom przy rozpoczynaniu działalności rolnej. Planowane w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 instrumenty pomocy finansowej obejmują m.in. premie dla młodych rolników.

Należy zaznaczyć, że wbrew przedakcesyjnym obawom, że polskie rolnictwo i sektor spożywczy nie będą w stanie sprostać konkurencji w UE, bilans członkostwa Polski w UE w sektorze rolno-spożywczym jest zdecydowanie dodatni. Co prawda, krajowe instytucje, rolnicy oraz przetwórcy rolni musieli sprostać licznym standardom, wymogom i normom nałożonym przez UE, jednakże Polska uzyskała dostęp do znaczących środków z budżetu UE, co spowodowało m.in. przyspieszenie procesów restrukturyzacyjnych i modernizacji. Polska stała się ważnym producentem rolnym w UE.

Pakiet rozporządzeń stanowiących bazę dla funkcjonowania Wspólnej Polityki Rolnej w nowych ramach budżetowych na lata 2014-2020 znajdziesz tutaj.

Więcej informacji na temat WPR znajdziesz tutaj.

Reforma WPR

Newsletter

Zapisz się jeśli chcesz otrzymywać najświeższe informacje.